Türkiye'nin zengin zeytin çeşitleri, hem sofralık hem de yağlık olarak kullanılan birbirinden değerli türleri barındırır. Bu çeşitler, farklı bölgelerde yetişmelerine bağlı olarak özgün özellikler gösterir. Aşağıda, belirli başlıklar altında gruplandırılmış bazı önemli zeytin çeşitlerinin özellikleri hakkında bilgi verilmektedir.
Ayvalık
Ayvalık zeytini, bilinen diğer adlarıyla Edremit Yağlık, Midilli, Şakran, zeytinin önemli yağlık çeşitlerinden biridir. Ortalama %24,7 yağ oranına sahip bu zeytin türü, altın sarısı renkte ve meyve kokulu hoş bir yağ üretir. Son yıllarda, meyve eti pembeleştiğinde "Pembe Çizme Zeytin" olarak, olgunlaşma sürecinde ise siyah zeytin olarak "Sele" tipi sofralık zeytin olarak değerlendirilir.
Memecik
Memecik zeytini, Ege Bölgesi'nin önemli bir yağlık çeşididir. %28,6 gibi yüksek bir yağ oranına sahip olan bu çeşidin yağı, koyu yeşilimsi sarı renkte ve güçlü bir meyve kokusuna sahiptir. Memecik, ayrıca yüksek polifenol değeriyle bilinir. Yeşil olgunluk döneminde hasat edilen zeytinler, İspanyol Usulü işlenerek dış pazarlara sunulur. Siyah olgunluk döneminde ise siyah sofralık zeytin olarak tüketilir.
Domat
Domat, özellikle Manisa ve İzmir bölgelerinde yaygın olarak yetiştirilen bir çeşittir. %20,6 oranında yağ içeren bu zeytin türü, iri meyveleri ve etten kolay ayrılan çekirdekleriyle bilinir. Yeşil olgunluk döneminde hasat edilen zeytinler, çeşitli dolgular ile "Dolgulu Zeytin" olarak işlenir.
Eşek Zeytini
Eşek zeytini, İzmir'in Ödemiş ilçesi ve civarında yaygın olarak bulunan, meyveleri ve çekirdekleri çok iri olan bir çeşittir. %21,8 yağ oranına sahip olan bu zeytin, sert meyve eti sayesinde uzun süre muhafaza edilebilir ve genellikle yeşil sofralık olarak değerlendirilir.
Çekişte
Çekişte zeytini, İzmir ve Aydın bölgelerinde yetişir. Meyveleri iri ve %26,9 oranında yağ içeren bu zeytin çeşidi, genellikle yeşil sofralık olarak "Kırma Zeytin" tipinde işlenir.
Erkence
Erkence, Ege Bölgesi'nin en erken olgunlaşan zeytin çeşididir ve %25,4 oranında yağ içerir. İzmir bölgesinde, özellikle nemli deniz rüzgarlarının etkisiyle olgunlaşan bu zeytinler, "Hurma Zeytin" olarak bilinir ve hiçbir işleme tabi tutulmadan tüketilir.
Uslu
Uslu zeytin çeşidi, meyveleri ve çekirdekleri orta irilikte olup, %21,5 yağ oranına sahiptir. Hasat ve taşıma sırasında dikkat gerektiren bu çeşit, tam olgunluk döneminde koyu siyah renkte ve lezzetli meyveleriyle siyah sofralık olarak değerlendirilir.
Gemlik
Gemlik zeytini, Marmara Bölgesi'nin en önemli sofralık zeytin çeşitlerinden biridir. %29,9 oranında yüksek bir yağ içeriğine sahip olan bu çeşit, orta irilikte meyve ve çekirdeklere sahiptir. Sofralık kalite dışındaki taneler, yağlık olarak değerlendirilir.
Samanlı
Samanlı zeytini, Marmara Bölgesinde, özellikle Karamürsel ve İznik civarında yetişir. %20,8 yağ oranına sahip bu çeşit, meyvelerindeki düşük acılık maddesi nedeniyle yeşil sofralık olarak değerlendirilir.
Çelebi
Çelebi zeytini, Bursa ve Kocaeli'nin bazı ilçelerinde yetişir. Meyveleri çok iri ve %20,8 oranında yağ içeren bu çeşit, yeşil sofralık olarak tüketilir.
Bu çeşitler, Türkiye'nin zeytin üretimindeki çeşitliliği ve zenginliği göstermesi açısından önem taşımaktadır. Her bir çeşit, kendine has özellikleri ve kullanım alanlarıyla dikkat çeker.