Ziyaretin ardından değerlendirmelerde bulunan Gümüş, Portekiz’in coğrafi konumu ile Türkiye arasında dikkat çekici bir karşıtlık bulunduğunu ancak kültürel açıdan önemli benzerlikler de görülebildiğini ifade etti.
Gümüş, “Portekiz Avrupa’nın en batı ucunda Atlantik kıyısında yer almasına rağmen Akdeniz kültürünün oldukça güçlü hissedildiği bir ülke. Ülkemiz Avrupa’nın en doğusunda yer alırken Portekiz kıtanın en batısında bulunuyor. Buna rağmen kültürel olarak Akdeniz dünyasının bir parçası olduğunu söylemek mümkün.” dedi.
Lizbon’un şehir yapısının İstanbul ile bazı yönlerden benzerlik taşıdığına da dikkat çeken Gümüş, “Lizbon dünyada İstanbul’la birlikte yedi tepe üzerine kurulan az sayıdaki şehirden biri. Avrupa’daki birçok şehir düz alanlar üzerine kurulmuşken Lizbon tepelerin üzerine kurulu yapısıyla İstanbul’u hatırlatan bir karaktere sahip. Bu nedenle şehirde dar sokakların ve yokuşların belirgin olduğu kendine özgü bir şehir dokusu bulunuyor” ifadelerini kullandı.
Gümüş, günümüzde yerel olarak görülen birçok konunun aslında küresel ölçekte etkiler doğurduğunu belirterek şehirlerin bu nedenle global düzeyde daha fazla iş birliği geliştirmesi gerektiğini söyledi.
“Bugün dünyada karşı karşıya olduğumuz pek çok sorun doğrudan şehirleri etkiliyor” diyen Gümüş, “İklim değişikliğinin sonuçları, büyük afetler ve göç hareketleri en yoğun şekilde kentlerde hissediliyor. Bu nedenle şehirlerin küresel düzeyde dayanışma ve iş birliği içinde hareket etmesi büyük önem taşıyor. Bu yönüyle, özellikle hemen yanı başımızda bir savaş devam ederken ve içinde bulunduğumuz coğrafya ciddi bir jeopolitik dalgalanma sürecinden geçerken, küresel sorunlara karşı iş birliğinin önemini bir kez daha görüyoruz. Çünkü şehirlerde katı jeopolitik ve stratejik hesapların ötesinde daha insana dokunan bir taraf da bulunuyor. ” değerlendirmesinde bulundu.
Portekiz’de gerçekleştirdiği temaslar sırasında şehirler arası dayanışma örneklerinin de gündeme geldiğini belirten Gümüş, 2023 yılında ülkemizde meydana gelen ve bizler için çok çok acı kayıplara neden olan ve yaralarını henüz daha sarmaya devam ettiğimiz Kahramanmaraş merkezli depremler sonrasında Avrupa şehirlerinden gelen desteklere dikkat çekti.
Gümüş, “Lizbon Belediye Başkanı ile yaptığımız görüşmede, 2023 Şubat depremlerinin ardından Türkiye’ye arama kurtarma ve destek ekipleri gönderdiklerini ifade etti. Bu tür dayanışma örnekleri şehirler üzerinden ülkeler arasında kurulan uluslararası iş birliklerinin ne kadar önemli olduğunu gösteriyor.” dedi.
Portekiz’de güçlü bir demokratik kültür bulunduğunu da ifade eden Gümüş, bu kültürün tarihsel köklerine dikkat çekti.
Gümüş, “Portekiz’de oldukça güçlü bir demokratik kültür var ve bu kültür Cumhuriyet öncesi döneme kadar uzanan bir siyasal birikimin ürünü. Yerel demokrasi de oldukça kurumsal ve gelişmeye açık bir yapıya sahip. Bunda Portekiz halkının ve Portekizli siyasetçilerin önemli emeği bulunuyor” ifadelerini kullandı.
Portekiz’de birçok siyasi aktörün üzerinde mutabık kaldığı konulardan birinin Avrupa Birliği üyeliği olduğunu belirten Gümüş, “Portekiz’de farklı siyasi görüşlere sahip birçok kişiyle yaptığımız görüşmelerde ortak olarak dile getirilen konulardan biri, Avrupa Birliği üyeliğinin ülke için önemli bir dönüm noktası olduğu yönündeydi.” değerlendirmesinde bulundu.
Avrupa Konseyi tarihindeki en genç ülke raportörü olan Gümüş, Portekiz ziyaretinin yerel demokrasi mekanizmalarını ve şehirler arası iş birliği modellerini yerinde gözlemlemek açısından verimli geçtiğini belirterek hazırlanan raporun Avrupa Konseyi Kongresi gündemine taşınacağını ve yerel demokrasi standartlarının geliştirilmesine katkı sunmasının hedeflendiğini ifade etti.